Kibirlenerek yürüyenlere "mütekebbir" veya "müstekbir" denir
Mütekebbir , kendini büyük gören ve böbürlenen kimse anlamına gelir. Müstekbir ise, Allah'ın arzında kendi güzelliklerini tesis etmek için gayret gösteren, azgın ve zorba kişileri ifade eder
Ayrıca, "sallana sallana kibirlenerek yürüme" için "mutayta" terimi de kullanılır
"Yeryüzünde böbürlenerek yürüme" ifadesi, İsrâ Suresi 37. ayette geçen bir uyarıdır ve kibirlenmeyi ve insanlara büyüklük taslamayı yasaklamaktadır. Bu ifade, insanın Allah Teâlâ karşısında aciz ve zayıf bir varlık olduğunu, ne sert yürüyüşüyle yeri yarabileceğini ne de boyuyla dağlara erişebileceğini vurgulamaktadır.
Kibirlenen ve üstünlük taslayan kimse, kendisini başkasından üstün gören veya başkalarına çeşitli vesilelerle üstünlük taslayan kişidir. Kibirlenmenin bazı sebepleri şunlardır: İlim: Az çok ilmi olanlar, diğer insanları küçümseyebilir. İbadet: İbadet edenler, ibadetlerinin kabul olup olmadığına bakmadan büyüklenebilir. Soy: Soyuyla övünen kişiler, cahillik ve ahmaklık yapmış olur. Güzellik: Kadınlar ve erkekler, güzellikleriyle gururlanabilir. Kuvvet: Güçlü kişiler, kuvvetleriyle büyüklük taslayabilir. Servet: Malıyla övünen kişiler, cahillik yapmış olur. Mevki: Müdür, reis veya kral gibi mevkilere sahip olanlar, makamlarıyla övünebilir. Yakınların çokluğu: Akrabalarının çokluğuyla övünen kişiler, Allah'ı bırakıp acizlere güvenmiş olur.
Hayır, ukalalık ve kibir aynı şey değildir. Kibir, kendini başkasından üstün göstermek, büyüklük taslamak anlamına gelir. Ukalalık ise kendini akıllı ve bilgili sanmak, bilgiçlik taslamak demektir. Ukalalık, bilgiye dayalıdır ve kişinin bildiği konularda övünmesi anlamına gelir.
Kibir, kendini beğenme, kendini herkesten üstün görme anlamına gelir. Kibir örnekleri: Hiçbir fikri ciddiye almayan, her şeyin en iyisini kendi bildiğini düşünen kimseler. Hep kendisine sual sorulmasını, başkasına sorulmamasını isteyen kişiler. Yol sormaktan çekinen kimseler. Amirinden izin istemeye çekinen kişiler. Misafir olduğu evde, imamlığa layık birçok kimse varken, ev sahibi izin vermeden imamlığa geçenler. Bir toplantıda, hep kendi konuşmayı isteyen ve başkalarının söze katılmasından rahatsız olan kişiler. Arkadaşlarına, bir şeyler bildiğini göstermek için, onlara her fırsatta bir şeyler anlatmaya çalışan ve yanlış sandığı şeyleri hemen düzeltmeye kalkışan kimseler. Camide, boşluğu doldur diye, insanlara emir veren kişiler. Yaşına bakılmadan, herkesin birbirine abi denmesi âdet olan yerlerde abi diyememek, sadece ismiyle veya “Ali bey, Veli bey” diye hitap etmek. Övülmekten hoşlanan, tenkide dayanamayan ve hatasını söyleyene teşekkür edemeyen kişiler. Hakkı kabul etmeyen, bir şey şöyledir denilince tevil etmeye çalışan kimseler. Vesvese eden, kendini ihtiyatlı zanneden ve herkesin yanlış yaptığını düşünen kişiler. Baş olmayı isteyen, emir vermekten hoşlanan kişiler. İnsanlar yanına gitmekten veya bir şey sormaktan çekiniyorsa. İstişare etmeyen, danışmayan, soramayan, peki diyemeyen, hatasını kabul edemeyen, özür dileyemeyen, kimseden dua isteyemeyen, vara yoğa öfkelenen ve başkalarını beğenmeyen kişiler.
Kibirli bir insanın bazı davranışları: İnsanları hiçe sayar ve olumlu özelliklerin sadece kendine ait olabileceğini düşünür. Eleştiriyi kabul etmez ve insanlara tepeden bakar, onların hatalarını sık sık dile getirir. Kendisinin ayrıcalıklı ve üstün olduğuna inanır. Mesafeli ve güvenilmez bir tutum sergiler. Rekabetçi bir yapıya sahiptir. Hassas ve neredeyse sağlıksız bir duyarlılığa sahiptir, sürekli kendinden bahseder. Sağlıklı ilişkiler kurmakta zorlanır, çünkü sürekli takdir edilme ihtiyacı duyar. Sınırlamalarını algılayamaz, bu yüzden karşılaştığı kısıtlamaları fark etmez. Kibir, İslam dininde günah olarak görülür ve yasaklanır.
Kibirli insan, kendini başkalarından üstün gören ve bu nedenle çevresindeki insanlara karşı saygısız veya hor gören bir tavır sergileyen kişidir. Kibirli bir insanın bazı özellikleri şunlardır: Hata yapmaktan ve insanlar arasında küçük düşürülmekten korkar. Eleştiriyi kabul etmez. İnsanlara tepeden bakar ve onların hatalarını sık sık dile getirir. Kendisinin ayrıcalıklı olduğuna inanır. İnsanlarla ilişkilerinde mesafeli olur ve güvenmez. Rekabeti sever. İhtiraslıdır. Kibir, özgüven ile karıştırılmamalıdır.
Blog
