Kök sözcüğü gerçek, mecaz ve terim anlam olarak şu şekilde kullanılabilir:
Gerçek anlam :
Mecaz anlam :
Terim anlam :
Ayrıca, "kök" sözcüğü "bazı şeylerde dip bölüm" anlamında da kullanılabilir; bu durumda yan anlamda kullanılmış olur
Bir sözcüğün mecaz olarak kullanılması için şu şartlar gereklidir: 1. Kelimenin kendi manası dışında kullanılması. 2. Gerçek anlam ile arasında benzerlik ilgisi bulundurmaması. 3. Gerçek anlamın anlaşılmasına engel olan bir ipucunun bulunması (karine-i mânia). 4. Mecazın bilinçli bir şekilde kullanılması.
Gerçek anlam ve mecaz anlam arasındaki temel fark, kelimelerin kullanım şeklidir: Gerçek anlam, bir kelimenin sözlükte yer alan ilk ve en yaygın anlamıdır. Mecaz anlam, bir kelimenin gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı yeni anlamdır. Ayırt etme yöntemleri: Benzetme edatları: Mecaz anlamda "gibi", "kadar", "sanki" gibi benzetme edatları bulunmaz. Kullanım amacı: Gerçek anlamda kelime, doğrudan kendi anlamıyla kullanılırken, mecaz anlamda başka bir kelimenin yerine kullanılabilir.
Kök kelimesinin mecaz anlamda kullanımına örnek cümleler: İşin köküne kadar inelim. Adamın kökü belli değil. Hayatımda bulunan her şey kökten bozuk. Annem bana kök söktürdü. Mecaz anlamda "kök" kelimesi; kaynak, köken, dip, temel, esas gibi anlamlara gelir.
Gerçek, mecaz ve terim anlamlı kelimelerden bazıları şunlardır: Gerçek anlamlı kelimeler. Pencereye vuran güneş içeriyi aydınlatıyordu. Köpeğim kemik kokusu aldı. Sağır olduğu için seni duyamıyor. Mecaz anlamlı kelimeler. Konsere gidemeyince biletlerimiz yandı. Olaylara karşı kör ve sağırdır. Boş sözlerle beni oyalamayın. Terim anlamlı kelimeler. Matematik: Doğal sayılar, kare, polinom. Tiyatro: Sahne, perde, kostüm. Müzik: Nota, akor, sol anahtarı. Coğrafya: Meridyen, ölçek, izohips, Dünya, boğaz. Resim: Portre, palet, tuval. Futbol: Taç, faul, gol. Bir kelimenin gerçek, mecaz veya terim anlamlı olup olmadığını anlamak için kullanıldığı cümleye bakmak gerekir.
Mecaz anlamda kullanılan bazı kelimeler: Tabağında ne varsa yalayıp yuttu. Telefonla konuştuktan sonra ateş püskürüyordu. Yeni yönetici çok sığ bir konuşma yaptı. Yıllardır senin kırdığın ceviz kırkı aştı. Bugün benim ciğerim yandı. Ortalıkta savaş kokusu vardı. Olaylara karşı kör ve sağırdır. Boş sözlerle beni oyalamayın.
Mecaz anlam, bir kelimenin gerçek anlamının dışında, daha çok soyut olarak kullanılmasıdır. 4. sınıf düzeyinde mecaz anlam şu örneklerle açıklanabilir: "Tiyatroya gidemeyince aldığımız biletlerimiz yandı" cümlesinde "yanmak" fiili geçerliliğini yitirmek anlamında kullanılmıştır. "Yeni gelen öğretmen sığ biri" cümlesinde "sığ" kelimesi, öğretmenin yeterli yetkinlik ve bilgiye sahip olmadığını anlatmak için kullanılmıştır. "Kırdığın cevizler sonunu getirdi" cümlesinde "ceviz kırmak" deyimi, yapılan hataları belirtmek için kullanılmıştır. Mecaz anlam, söze güzellik, canlılık ve güç katmak amacıyla kullanılır.
Mecaz anlam ile ilgili cümlelerden bazıları şunlardır: "Tabağında ne varsa yalayıp yuttu". "Telefonla konuştuktan sonra ateş püskürüyordu". "Yeni yönetici çok sığ bir konuşma yaptı". "Yıllardır senin kırdığın ceviz kırkı aştı". "Sinemaya geç kalınca aldığımız filmin bileti yandı". "Onun bakışları yüreğimi yakıyor, beni kahrediyordu". "Konsere gidemeyince biletlerimiz yandı". "Ortalıkta savaş kokusu vardı". "Olaylara karşı kör ve sağırdır". "Boş sözlerle beni oyalamayın". Daha fazla örnek için şu siteler kullanılabilir: mustafakaragol.com; dilbilgisi.net; cnnturk.com; dersturkce.net.
Blog
Kağnı neyi anlatıyor?
Kök sözcüğü gerçek mecaz ve terim anlam olarak nasıl kullanılır?
Kılıç beşlisi neyi temsil eder?
Köktenci ne demek?
Kombinasyon ve kombine aynı şey mi?
Korecede en çok kullanılan 1000 kelime nedir?
Komando tugayları hangi illerde var?
Koç burcu hangi grup?
Konuşma tırnak işareti nereye konur?
Küheylanlar gibi ne demek?
Ki hangi durumlarda yapım eki olur?
Kürtçe dilemin ve dilda min arasındaki fark nedir?
Küçük baldız kime denir?
Kıdem sıfatı ne anlama gelir?
Kedi gözü tesbih ne işe yarar?
Kent uzun d range hangi ülkenin?
Küçük kervan ne demek?
Kuzgun neden uğursuzluk getirir?
Köyün tanımı nedir?
Kır ve kir aynı şey mi?
Keramet ve mucize arasındaki fark nedir?
Küçültücü sıfatlar nasıl bulunur?
Kuvars taşının hangi rengi hayırlıdır?
Kuma ne anlama gelir?
Kaşağı ne anlama gelir?
Köy ve kasaba eş anlamlı mı?
Korece en çok hangi dile benziyor?
Kıbrıs Rumcası ve İngilizcesi aynı mı?
Kökleşmiş bulmaca ne demek?
Kaynaştırma ünsüzü ünsüz türemesi midir?
Kim zamiri hangi zamir türüdür?
Kutlama ve tebrikler arasındaki fark nedir?
Kazakçada hangi harfler okunmaz?
Kir kelimesi nereden gelir?
Kürtçe'de en havalı isim ne?
Kendo ip misina kaliteli mi?
Kağıt Falı'nda kaç kart açılır?
Kuvay-i Milliye düzenli ordudan farkı nedir?
Kontor mü kontur mu?
Kupa serisi neyi temsil ediyor?