Gelişimde kritik dönem , organizmanın belirli davranışları öğrenmeye en eğilimli olduğu yaş aralıklarıdır. Bu dönemlerde birey, çevreye karşı yüksek bir duyarlılık gösterir ve kazanılamayan beceriler ilerleyen dönemlerde ya zor kazanılır ya da kazanılamaz. Örneğin, dil gelişiminde 1-1,5 yaş, tuvalet eğitiminde 2-3 yaş kritik dönemlerdir
Gelişimde yordanabilir sıra , gelişim sürecindeki olayların belirli bir düzen içinde ve tahmin edilebilir bir şekilde gerçekleşmesi anlamına gelir. Bu, neyin ne zaman gerçekleşeceğini önceden tahmin etmeyi mümkün kılar. Örneğin, çocuğun önce emekleyip sonra yürümesi bu duruma örnek olarak verilebilir
Bu bilgiler, gelişim psikolojisinin temel ilkeleri arasında yer alır
Gelişim yordanabilir ifadesi, gelişimin belli bir sıra izlediğini ve bu sıranın önceden tahmin edilebileceğini ifade eder. Bu sıra şu şekilde özetlenebilir: Baştan ayağa: Gelişim önce baş ve beyinle başlar, ardından vücut ve bacaklar gelişir. İçten dışa: Önce iç organlar, sonra dış yapılar gelişir. Genelden özele: Önce büyük kaslar, sonra küçük kaslar gelişir. Bu ilkeye göre, gelişim döllenmeden ölüme kadar sürekli bir süreç olup, her aşama bir önceki döneme dayalı ve sonraki dönemin hazırlayıcısıdır.
Gelişim psikolojisinde üç ana dönem vardır: çocukluk, ergenlik ve yetişkinlik.
Hayatımızın en kritik dönemlerinden bazıları şunlardır: Ergenlik. Yirmili yaşlar. Doğum öncesi, doğum ve doğum sonrası dönemler. Kritik dönem, gelişim psikolojisi ve gelişimsel biyoloji alanlarında, bir organizmanın yaşamında belirli çevresel uyaranlara karşı sinir sisteminin özellikle duyarlı olduğu gelişimsel bir evredir.
5 yaşındaki çocuklar, ilk çocukluk (oyun) dönemi olarak adlandırılan gelişim aşamasındadır. Bu yaş grubundaki çocukların bazı gelişim özellikleri şunlardır: Fiziksel gelişim: Tek ayak üzerinde dengede durma, zıplama, top atma ve yakalama gibi kaba motor beceriler ile yazı yazma ve boyama gibi ince motor beceriler gelişir. Bilişsel gelişim: Mantık yürütme, neden-sonuç ilişkileri kurma, nesneleri sınıflandırma ve basit problem çözme yetenekleri gelişir. Sosyal ve duygusal gelişim: Sosyalleşme artar, empati kurma ve paylaşma becerileri gelişir, grup kurallarına uyum sağlanır.
Kişilik gelişiminin en önemli dönemi, farklı kuramlara göre değişiklik göstermektedir: Freud'un psikoseksüel gelişim kuramına göre, kişilik gelişimi açısından en önemli dönemler, yaşamın ilk altı yılını kapsayan oral, anal, fallik, gizil ve genital dönemlerdir. Erikson'un psikososyal gelişim kuramına göre, kişilik gelişiminde en kritik dönem, 12-18 yaş arasını kapsayan kimlik kazanmaya karşı rol karmaşası evresidir. Kişilik gelişimi, bireyin yaşamı boyunca hem içsel faktörlerin (genetik ve fizyolojik) hem de dışsal faktörlerin (sosyal ve çevresel) etkisi ile şekillenen sürekli bir süreçtir.
Bilişsel gelişimin en hızlı olduğu dönem, 0-6 yaş aralığıdır. Bilişsel gelişimin evreleri şu şekildedir: Duyusal-motor dönem (0-2 yaş). İşlem öncesi dönem (2-7 yaş). Somut işlemler dönemi (7-11 yaş). Soyut işlemler dönemi (11 yaş ve sonrası).
Kritik dönem, gelişim psikolojisi ve gelişimsel biyoloji alanlarında, bir organizmanın yaşamında belirli çevresel uyaranlara karşı sinir sisteminin özellikle duyarlı olduğu gelişimsel bir evredir. Bu dönem boyunca organizma, belli bir beceri ya da işlevi kazanmak için uygun uyarana maruz kalmazsa, bu yetinin daha sonra edinilmesi ya çok zor olur ya da imkânsız hâle gelir. Kritik dönem kavramının dört özelliği şunlardır: Bir becerinin kazanımı. Becerinin kazanımı ile ilgili bir zaman dilimi. Becerinin söz konusu dönemde kazanılamamasının daha sonra sorun yaratacağı. Çevresel uyancıların bu dönemdeki önemi. Kritik dönem kavramına örnek olarak, bir çocuğun konuşabilmesi için 0-3 yaş arası kritik dönem olarak gösterilebilir. Ayrıca, hamilelik sürecinde annenin yaşadığı olumsuzlukların çocuğun fiziksel gelişimi üzerinde telafisi oldukça zor (belki de imkânsız) sorunlara yol açması da kritik dönem kavramına örnek olarak verilebilir.
Eğitim
Glikojeni hangi canlılar üretir?
Geography ne anlama gelir?
Gazın sıcaklığı nasıl ölçülür?
Fonksiyonların birbirine göre durumları nelerdir?
Gliserolün yapısı nedir?
Hacim ne anlama gelir?
GAÜN me ders geçme notu kaç?
Gazozda hangi asit var?
Hacı Bayram veli Üniversitesi'nin kaç kampüsü var?
Fransa kaç ilden oluşur?